คางเกร็ง คางเป็นก้อน เกิดจากอะไร? ฉีดโบท็อกซ์คางช่วยได้ไหม | Reva Clinic

คางเกร็ง คางเป็นก้อน คืออะไร?

หลายคนมาปรึกษาเรื่องริ้วรอยหน้าผาก ขมวดคิ้ว หรือตีนกา แต่ระหว่างพูดคุย แพทย์อาจสังเกตเห็นอีกจุดที่เจ้าตัวไม่เคยสังเกตมาก่อน คือ “คางเกร็ง”

ลองสังเกตตัวเองเวลาพูด เม้มปาก หรือพยายามปิดริมฝีปาก บางคนจะเห็นว่าคางเริ่มเป็นก้อน ผิวบุ๋ม หรือมีลักษณะคล้าย ผิวเปลือกส้ม (Peau d’orange / Cobblestone chin)

อาการนี้มักเกี่ยวข้องกับการทำงานของกล้ามเนื้อบริเวณคางที่เรียกว่า Mentalis

Mentalis คือกล้ามเนื้ออะไร?

Mentalis เป็นกล้ามเนื้อคู่บริเวณกลางคาง มีหน้าที่ช่วยยกเนื้อเยื่อบริเวณคางและริมฝีปากล่าง

เมื่อ Mentalis หดตัว เราจึงอาจเห็น

• ริมฝีปากล่างยกขึ้น

• เนื้อคางถูกดึงขึ้น

• คางดูเกร็งหรือเป็นก้อน

• ผิวคางเกิดรอยบุ๋มคล้ายเปลือกส้ม

บางคนแทบไม่เห็นตอนพัก แต่จะเห็นชัดขึ้นเวลาพูด เม้มปาก หรือพยายามปิดริมฝีปาก

ทำไมบางคนถึงคางเกร็งมากกว่าคนอื่น?

Mentalis strain ไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว

ในบางคนเป็นเพียงการทำงานของกล้ามเนื้อที่ค่อนข้างแรง แต่ในบางคนอาจสัมพันธ์กับโครงสร้างของริมฝีปาก ฟัน ขากรรไกร และคาง โดยเฉพาะผู้ที่ ปิดริมฝีปากขณะพักได้ยาก (Lip incompetence)

เมื่อริมฝีปากปิดได้ยาก Mentalis อาจเข้ามาช่วยยกริมฝีปากล่างเพื่อให้ปากปิด จึงเห็นคางเกร็งชัดขึ้น

ดังนั้น การเห็นคางเป็นก้อนไม่ได้หมายความว่าทุกคนมีปัญหาเดียวกัน และ คนคางสั้นหรือคางถอยก็ไม่ได้มี Mentalis strain ทุกคน

คางเกร็งทำให้หน้าดูเครียดขึ้นได้ไหม?

เวลาที่ Mentalis ทำงานมาก บริเวณคางและริมฝีปากล่างจะดูตึงขึ้น ทำให้ Lower Face ในบางคนดูจริงจังหรือเกร็งกว่าตอนที่กล้ามเนื้อผ่อนคลาย

จุดนี้เป็นรายละเอียดเล็ก ๆ ที่หลายคนไม่เคยสังเกต เพราะเรามักมองริ้วรอยบริเวณหน้าผาก รอบตา หรือร่องแก้มมากกว่าการเคลื่อนไหวของคาง

จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการประเมินใบหน้าไม่ควรดูเฉพาะตอนอยู่นิ่ง แต่ควรดู Dynamic Expression ตอนพูด เม้มปาก และปิดริมฝีปาก ร่วมด้วย

ฉีดโบท็อกซ์คางช่วยอะไร?

ในผู้ที่มี Mentalis ทำงานมาก สามารถใช้ Botulinum toxin เพื่อลดการหดตัวของกล้ามเนื้อ Mentalis ชั่วคราว

หลังกล้ามเนื้อคลายลง อาจช่วยให้

• คางเกร็งหรือเป็นก้อนลดลง

• รอยบุ๋มของผิวคางลดลง

• ผิวคางดูเรียบขึ้น

• Lower Face ดูผ่อนคลายขึ้น

• รูปทรงของคางอาจเปลี่ยนไปเล็กน้อยในบางคน

อย่างไรก็ตาม ตำแหน่งและปริมาณต้องประเมินเป็นรายบุคคล เพราะ Mentalis มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวของริมฝีปากล่างด้วย

ฉีดโบท็อกซ์คางใช้กี่ยูนิต?

Expert consensus ในชาวเอเชียรายงานช่วงการใช้ OnabotulinumtoxinA ประมาณ 2–8 Units สำหรับบริเวณ Mentalis แต่ตัวเลขนี้เป็นเพียงช่วงอ้างอิง ไม่ใช่ปริมาณที่เหมาะกับทุกคน

ปริมาณจริงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ขนาดและแรงของกล้ามเนื้อ รูปแบบการเกร็ง การปิดริมฝีปาก และ anatomy ของแต่ละคน

นอกจากนี้ Unit ของ Botulinum toxin ต่างยี่ห้อไม่ควรถูกนำมาเทียบกันโดยตรงโดยอัตโนมัติ

คางดูสั้น ต้องฉีดฟิลเลอร์คางเสมอไหม?

ไม่เสมอไป

นี่เป็นอีกจุดที่น่าสนใจของ Mentalis

ในบางคน คางที่ดูสั้นอาจไม่ได้เกิดจากการขาด volume เพียงอย่างเดียว แต่มี Mentalis ที่หดตัวและดึง soft tissue บริเวณคางขึ้น ร่วมด้วย

เมื่อกล้ามเนื้อคลายลง รูปทรงของคางอาจเปลี่ยนและ คางอาจดูยาวขึ้นได้โดยไม่ได้เติม Volume

งานของ Hsu และ Frankel รายงานการเปลี่ยนแปลงของ soft-tissue chin หลังลดการทำงานของ Mentalis ด้วย OnabotulinumtoxinA โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่ในการศึกษามีตำแหน่ง soft-tissue pogonion เคลื่อนลงหลังการรักษา

ดังนั้น

คางดูสั้น ไม่ได้แปลว่าต้องเติมฟิลเลอร์เสมอไป

ในคนที่มี Mentalis strain ชัด การประเมินและจัดการการทำงานของกล้ามเนื้อก่อน อาจช่วยให้เห็นรูปทรงคางที่แท้จริงได้ชัดขึ้น แล้วจึงพิจารณาว่ายังจำเป็นต้องเติมคางหรือไม่

แต่ถ้าคางสั้นหรือถอยจาก โครงกระดูกหรือ volume deficiency จริง การคลาย Mentalis เพียงอย่างเดียวก็ไม่สามารถทดแทนการเพิ่ม projection ด้วย filler หรือการรักษาอื่นได้

Botox คาง กับ Filler คาง ต่างกันอย่างไร?

Botulinum toxin บริเวณ MentalisFiller คางแก้หลัก ๆกล้ามเนื้อทำงานมากรูปทรง/Volume/Projectionเหมาะกับคางเกร็ง คางบุ๋ม Mentalis strainคางสั้น คางถอยที่ต้องการเพิ่มรูปทรงเพิ่ม Volumeไม่เพิ่มเพิ่มลดคางเกร็งได้ไม่ได้แก้การหดตัวของกล้ามเนื้อโดยตรงใช้ร่วมกันได้ไหมได้ในบางคนได้ในบางคน

บางคนจึงต้องการเพียงการคลาย Mentalis ขณะที่บางคนเหมาะกับ filler และบางคนอาจมีทั้ง structural deficiency + muscle hyperactivity ซึ่งต้องวางแผนร่วมกัน

ใครควรให้แพทย์ประเมิน Mentalis?

อาจลองสังเกตตัวเองจากหน้ากระจกหรือวิดีโอขณะพูด หากพบว่า

• คางเป็นก้อนเวลาพูดหรือเม้มปาก

• ผิวคางบุ๋มคล้ายเปลือกส้ม

• ต้องออกแรงเพื่อปิดริมฝีปาก

• คางดูหดหรือสั้นลงเวลาปิดปาก

• Lower Face ดูเกร็งทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจ

ควรประเมินทั้งตอน พักและตอนเคลื่อนไหว เพราะภาพนิ่งเพียงอย่างเดียวอาจไม่เห็นปัญหา

สรุป

คางเกร็งไม่ใช่แค่เรื่องริ้วรอยบนผิว

บางครั้งเป็นผลจากการทำงานของ Mentalis และอาจสัมพันธ์กับโครงสร้างของ Lower Face การปิดริมฝีปาก และรูปทรงของคาง

โดยเฉพาะในคนที่รู้สึกว่า “คางสั้น” ไม่จำเป็นต้องคิดถึงการเติมฟิลเลอร์เป็นคำตอบแรกเสมอไป หากมี Mentalis strain ร่วมด้วย การคลายกล้ามเนื้ออาจทำให้รูปคางเปลี่ยนและดูยาวขึ้นได้โดยไม่ได้เพิ่ม volume

จึงควรเริ่มจากการแยกให้ออกก่อนว่า สิ่งที่เห็นเกิดจาก Muscle, Structure, Volume หรือหลายปัจจัยร่วมกัน แล้วจึงเลือกวิธีรักษาให้เหมาะกับแต่ละคน

References

1. Hsu AK, Frankel AS. Modification of Chin Projection and Aesthetics With OnabotulinumtoxinA Injection. JAMA Facial Plast Surg. 2017;19(6):522–527.

2. Wu WTL, et al. Consensus on Current Injectable Treatment Strategies in the Asian Face. Aesthetic Plast Surg. 2016;40:202–214.

3. Yi KH, et al. Novel Anatomical Guidelines for Botulinum Neurotoxin Injection in the Mentalis Muscle. Anat Cell Biol. 2023;56:293–298.