รอยดำหลังสิว (PIH) คืออะไร? ต่างจากรอยแดง PIE ยังไง | Reva Clinic

สิวหายแล้วแต่ยังทิ้ง “รอย” ไว้บนหน้า หลายคนมักเรียกรวม ๆ ว่า รอยสิว แต่จริง ๆ แล้วรอยหลังสิวที่พบบ่อยมีอย่างน้อย 2 กลุ่ม คือ รอยดำ PIH และ รอยแดง PIE ซึ่งเกิดจากคนละกลไก ดังนั้นวิธีดูแลจึงไม่เหมือนกัน

Key Takeaways

• PIH (Post-Inflammatory Hyperpigmentation) คือรอยสีน้ำตาลหรือน้ำตาลเข้มหลังการอักเสบ เกี่ยวข้องกับ Melanin

• PIE (Post-Inflammatory Erythema) คือรอยชมพู แดง หรือแดงอมม่วง เกี่ยวข้องกับ หลอดเลือดและการอักเสบ

• คนหนึ่งคนสามารถมีทั้ง PIH + PIE พร้อมกันได้

• การแยกชนิดของรอยให้ถูกก่อนรักษา ช่วยให้เลือก Skincare, ยา หรือ Energy-based device ได้ตรงปัญหามากขึ้น

รอยดำหลังสิว หรือ PIH คืออะไร?

PIH (Post-Inflammatory Hyperpigmentation) คือภาวะที่ผิวมีสีเข้มขึ้นหลังจากเกิดการอักเสบ เช่น สิวอักเสบ หรือการระคายเคืองของผิว

เมื่อผิวเกิดการอักเสบ กระบวนการอักเสบสามารถกระตุ้นเซลล์สร้างเม็ดสีหรือ Melanocyte ให้สร้าง Melanin เพิ่มขึ้น เมื่อสิวยุบแล้วจึงเหลือเป็นรอย น้ำตาล เทา หรือน้ำตาลเข้ม บริเวณเดิม

PIH มักเห็นชัดในผู้ที่มีสีผิวปานกลางถึงเข้ม และอาจอยู่นานหลายเดือนหากมีการอักเสบซ้ำหรือโดนแสงแดดต่อเนื่อง

แล้วรอยแดง PIE คืออะไร?

PIE (Post-Inflammatory Erythema) เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของ หลอดเลือดหลังการอักเสบ มากกว่าเรื่องเม็ดสี

หลังสิวอักเสบหาย บริเวณนั้นอาจยังมีการขยายตัวหรือการเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือดขนาดเล็ก ทำให้เห็นเป็นรอย ชมพู แดง หรือแดงอมม่วง

ดังนั้นแม้ PIH และ PIE จะเกิดหลังสิวเหมือนกัน แต่เป้าหมายในการรักษาต่างกัน

PIH กับ PIE ต่างกันอย่างไร?

จำง่าย ๆ:
PIH = Pigment → รอยดำ/น้ำตาล
PIE = Erythema → รอยแดง

ทำไมบางคนมีทั้งรอยแดงและรอยดำพร้อมกัน?

ในสิวเม็ดเดียวกันอาจเกิดทั้ง การเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือด และ การสร้างเม็ดสีเพิ่มขึ้น ได้

ช่วงแรกจึงอาจเห็นเป็นรอยแดง แต่เมื่อเวลาผ่านไปอาจเริ่มเห็นสีน้ำตาลร่วมด้วย หรือบางตำแหน่งอาจมีทั้งสองสีซ้อนกัน

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมการรักษารอยสิวจึงไม่ควรดูเพียงว่า “เป็นรอยสิว” แต่ควรประเมินก่อนว่า สีที่เห็นเกิดจากอะไร

รอยดำ PIH รักษายังไง?

แนวทางหลักคือ ลดการกระตุ้น Melanin + ป้องกันไม่ให้เกิดการอักเสบใหม่

1. Sunscreen สำคัญมาก

แสง UV และ Visible Light สามารถกระตุ้น Pigmentation ได้ โดยเฉพาะในผู้ที่มีแนวโน้มเกิด PIH ง่าย การใช้ Sunscreen อย่างสม่ำเสมอจึงเป็นพื้นฐานของการรักษา

2. Skincare และยาลดเม็ดสี

สารที่อาจนำมาใช้ตามความเหมาะสม เช่น

• Retinoids

• Azelaic acid

• Vitamin C

• Niacinamide

• Tranexamic acid

• Hydroquinone ในเคสที่แพทย์ประเมินว่าเหมาะสม

ไม่จำเป็นต้องใช้ทุกตัวพร้อมกัน เพราะการระคายเคืองมากเกินไปอาจทำให้การอักเสบเพิ่มและ PIH แย่ลงได้

3. Laser / Energy-based Treatment

ในรอยที่ชัดหรือเป็นมานาน แพทย์อาจพิจารณาโปรแกรม Laser หรืออุปกรณ์ที่ออกแบบมาเพื่อจัดการกับ Pigmentation โดยเลือกตาม ชนิดและความลึกของเม็ดสี สีผิว และสภาพผิวของแต่ละคน

แล้วถ้าเป็น PIE ล่ะ?

หากรอยเป็น สีแดงมากกว่าสีน้ำตาล การรักษาที่มุ่งจัดการ Melanin อย่างเดียวอาจไม่ตอบโจทย์ เพราะปัญหาหลักไม่ได้มาจาก Pigment

ควรประเมินเรื่อง Inflammation และ Vascular component ร่วมด้วย

หากยังมีสิวอักเสบอยู่ เป้าหมายแรกควรเป็นการ ควบคุมสิวและการอักเสบ ก่อน เพราะถ้ายังเกิดสิวใหม่ต่อเนื่อง ก็จะเกิด PIE และ PIH ใหม่ตามมาเรื่อย ๆ

บีบหรือแกะสิวทำให้รอยดำขึ้นไหม?

มีโอกาสได้ เพราะการบีบ แกะ หรือรบกวนสิวซ้ำ ๆ สามารถเพิ่มการอักเสบและการบาดเจ็บของผิว ซึ่งอาจเพิ่มโอกาสเกิด PIH, PIE รวมถึงแผลเป็นจากสิว

ดังนั้นในช่วงที่สิวยังอักเสบ ควรเน้นควบคุมสิวและหลีกเลี่ยงการแกะหรือบีบด้วยตัวเอง

PIH หายเองได้ไหม?

PIH บางรอยสามารถค่อย ๆ จางลงเองได้เมื่อการอักเสบสิ้นสุดและผิวมีการผลัดเซลล์ตามธรรมชาติ แต่ระยะเวลาจะแตกต่างกันมากในแต่ละคน

รอยที่อยู่ตื้นอาจจางได้เร็วกว่ารอยที่มีเม็ดสีอยู่ลึก ขณะที่ แสงแดด การอักเสบซ้ำ และการระคายเคือง อาจทำให้รอยเข้มขึ้นหรือจางช้าลง

สรุป: รอยดำหรือรอยแดง ต้องแยกให้ถูกก่อนรักษา

หลังสิวหาย หากรอยที่เหลือเป็น สีน้ำตาลหรือน้ำตาลเข้ม มักเกี่ยวข้องกับ PIH และ Melanin แต่ถ้าเป็น ชมพูหรือแดง มักเกี่ยวข้องกับ PIE และหลอดเลือด/การอักเสบ

บางคนมีทั้งสองอย่างพร้อมกัน จึงอาจต้องใช้มากกว่าหนึ่งแนวทางในการดูแล

ที่ Reva Clinic แพทย์จะประเมินทั้ง สีของรอย การอักเสบ เม็ดสี สภาพผิว และสิวที่ยัง Active ก่อนวางแผนการรักษา เพื่อเลือกแนวทางให้เหมาะกับปัญหาของแต่ละบุคคล